ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 18ਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਆਗਾਜ਼ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਮੁਲਕ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਜੁਟਾਉਣੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੇ ਇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਤ ਭਰ ਚੱਲਿਆ ਮੰਥਨ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ
ਸਾਂਝੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਚੱਲੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਗੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝਾ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਾਤਲ ‘ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਇਸੇ ਯਤਨ ਸਦਕਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਵੱਡੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਚੁਣੌਤੀ
ਇਸ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿੱਖੇ ਮਤਭੇਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਲਈ ਸਭ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਵਾਈ ‘ਤੇ ਭਾਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਭਾਰਤ 12 ਅਤੇ 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੋ ਦਿਨਾ 18ਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਕਾਰੀ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ 11 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਸਮੇਤ 10 ਭਾਈਵਾਲ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ, ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ‘ਤੇ ਆਮ ਰਾਏ ਕਾਇਮ ਹੋਣਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਉਸਾਰੂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
